అనాది – అనంతం

.. కె.ఎ. మునిసురేష్ పిళ్లె

‘‘ముందు నేను చెబుతాను’’

‘‘అహఁ, ముదు నేను…’’

‘‘నేను చెప్పినాకే… ఎవరైనా…’’

***

‘‘అసలు క్షోభ మొత్తం అనుభవించిన వాడిని నేను. నేను చెప్పడమే కరెక్టు’’

‘‘దాదాపుగా అన్ని నిందలూ పడ్డది నామీదే. పాపాల భైరవుడిలాగా, అంటే పడడానికే పుట్టినట్టున్నాను. నేను చెబుతాను ముందు…’’

‘‘ఇయ్యన్నీ పక్కన పెట్టండి. ఏదో పెద్ద ముండావోడ్ని. నా కడుపు మంటేదో కక్కనివ్వండి ముందు…’’

***

‘‘సరే మొదలెట్టు…’’ తొలి రెండు గొంతుకలూ ఒక్కసారిగా పలికాయి.

‘‘అదీ మాటంటే…’’ పొడిదగ్గు పండు గొంతును సవరదీసింది.

***

నన్నందరూ చెలమయ్య అంటారు.

వాడలో ఉంటా. ఇప్పుటోడ్ని గాదు. మనూరి పెద్దరెడ్డి నాయన పుష్కరాలకని బొయ్యి గోదాట్లో మునిగిపొయ్యినాడని కబురొచ్చిన్రోజే నువ్వు బుట్టినావురా… ఆ రెడ్డే పుట్టినాడని ఆయన పేరే పెట్టుకున్నా… అనేది మాయమ్మ ఆశెగా నా తల నిమర్తా. నా పేరూ ఆయన పేరూ ఒకటే. ఆయన వెంకటచలమారెడ్డి. నేను చెలమయ్య. ఆ పేరు బెట్టినందుకో ఏమో గానీ మాయమ్మ నన్ను చాన్నాళ్లపాటూ రెడ్డి బిడ్డ మాదిర్తోనే సాకింది. చాన్నాళ్లంటే – అమ్మ పాలు తాగినన్నాళ్లూ! ఆనక మా దొడ్లో రాతి గుంజకు కట్టేసిన బర్రె ఉన్న కొన్నాళ్లూ! అప్పుడు కరువొచ్చింది. వరిగింజ కాదుగదా, వరి గడ్డి కూడా మొలవకుండా గొడ్డుబోతై పోయింది నేల. గుంజకు కట్టే గొడ్డును తోలుకోని బొయ్యి లారీ ఎక్కించేసినాడు మా నాయన. నేనప్పటికి సరిగ్గా గోచీ పెట్టుకోవడమైనా ఎరగను. కానీ చేతికి మాత్రం ఓ కర్రొచ్చింది. దాన్ని బట్టుకోని ‘హేయ్.. హేయ్…’మని అదిలించుకుంటూ రెడ్డేరి గొడ్లను కాయడం మొదులుబెట్టినా. ‘గిల్లితే పాలు కారతాయమ్మా నా బిడ్డని…’ అంటూ నా బుగ్గలు పట్టుకోని మురిసిపోయేది అమ్మ. నల్లగా ఉండే బుగ్గల్లోంచి తెల్ల పాలు ఎట్ట కారతాయో నాకు తెలిసేది కాదు. నాలుగు దినాలు గడిచేపాటికి ఒళ్లు కొంచెం కాయగాసింది. ఆలోగా వాడలోనే ఇంకో గోచీగాడు తయారయినాడు, గొడ్లకాడికి. నేను అది మానేసి పొలంలో కూలికి పోవడం మొదులుబెట్టినా…

మీసాలు పూసే వయసులో మునువైపోయింది. వీడు బుట్టినాడు. రాజా మాదిర్తో ఉండాడు బిడ్డ అని మురిసిపొయినా. కాకి పిల్ల కాకికి ముద్దే అనుకో… కానీ రంగు నాకంటె లచ్చసార్లు మేకప్పేసినట్టుగా ఉండేటోడు. వాణ్నిజూసే కళ్లతో గోచిబెట్టి గొడ్లకాడికి పంపిచ్చే రోజుని కానలేకపోయినా. ఆగలేకపోయినా. చిన్నది బుట్టగానే, యీణ్ని తీస్కబోయి టౌన్లో కనిపించిన ప్రతోణ్నీ కాళ్లూ గడుపులూ బట్టుకోని గవుర్మెంటు ఆస్టల్లో యేసినా. ఆడకాణ్నించీ కొంపలో మేం ముగ్గురం తిండికి పోగా మిగిలిందో సగిలిందో ఏ రూక ఉన్నా అంతా పోగుజేసి నెలకోమారు వెళ్లి వాడి మొహాన్నే ముడుపు కడతా ఉంటిని. మిగిలిన శ్రమంతా వోడిదే. వాడిపాటికి చదువుకుంటూ బొయినాడు.

కస్టమే కాపాడిందో, కులమే కనికరించిందో… మొత్తానికి మా వాడికి సర్కారు కొలువైంది. అట్టాంటిట్టాంటి కొలువు గాదు. నెలబొడిసే సరికి కళ్లు చెదిరిపోయే మాదిరి జీతంతో! ఒకటి రెండు మార్లు ఇంటికొచ్చినాడు. పదోపరకో మా చేతిలో బెట్టినట్టు గూడా గుర్తు. వాళ్లమ్మకో కోక కూడా కొనిచ్చినాడు. ఆనక- కులం మీరలేదు గానీ టౌన్లోనే, చూస్తే దొరసానేమో అనిపించే పిల్లను పెండ్లాడినాడు. మనువు సంగతి మాకు చాన్నాళ్లకు గానీ తెలియలా. ఆణ్నించే అంతా మొదలయ్యింది.

బిడ్డ ఎక్కొచ్చినాడంటే ఎవుడైనా ఏం కోరుకుంటాడు. ఏదో వయసు పైబడ్డాక కూటికి జరిగిపోయే మాదిరిగా ఇంత గంజి పోస్తే సాలనుకుంటాడు. ఆ గంజికయ్యే సొమ్ము సంగతి గురించి కాదు నే జెప్పేది…! ఎవుడైనా సరే, తాము కన్న బిడ్డలు- తమను కన్నవాళ్ల మాదిరిగా మారాలని కలగంటాడు. తమను బిడ్డల్లా జూస్కోవాలని అనుకుంటాడు. కానీ నేను ఇంకా చాలా చాలా కలలు బెట్టుకున్నా నా బిడ్డ మీద.

మా వాడనుంచి వోడొక్కడే అంతో ఇంతో చదూకున్నాడు. చెప్పా గదా, ఏదో ఒక మాదిరిగా, మంచి కొలువులోనే నిమ్మళంగా కుదురుకున్నాడు. నా కోరిక ఏందిరా అంటే… వాడు నా పల్లెలోనే, నా వాడలోనే ఉండాల. నా బిడ్డ ఇదిగో యింత సంపాదిస్తాండాడని రెడ్ల ముందు రొమ్ము ఇరుసుకుంటా నడవాలనేది గాదు సామీ దాని వుద్దేశం. నాబిడ్డ ఇస్త్రీ గుడ్డలేస్కుంటా టౌనుకీ, ఇంటికీ తిరగతా ఉంటే… వాడలో ఇంకో పదిమంది కళ్లల్లో నిప్పులు బడాల. అంటే ఇంకోటేందీ గాదు- అసూయ బుట్టాల. దాన్లోంచి ఆశ బుట్టాల. చదువు మీద మోజు బుట్టాల. వాళ్లందరూ తమ బిడ్డల్ని సదివించుకోవాల. అందరూ సల్లంగా బతకాల.

కానీ అట్టా జరిగిందా?

నా బిడ్డ వాడ మొగమే చూసేటోడు కాదు. దారితప్పి వచ్చినా, ఏదో అడవులు బట్టిపోయిన అన్నల మాదిర్తో అర్దరాతిరికాడ ఇంటికొచ్చేవాడు. తెల్లారగట్ల సద్ది కలపక ముందే ఎల్లిపోయేవోడు. వాడి కడుపు పండి బంగారం లాంటి ఇద్దరు బిడ్డలు బుట్టినారు. బొమ్మలే! అట్టాంటోళ్లు జన్మకోమారైనా నా వాడలో కాలు బెట్టి ఉంటే… వాడ మొత్తం అంతా వాళ్లన్జూసి తమ బిడ్డల్ని చదివించుకుని బాగుపడిపోడానికి ఎగబడతారని అనిపించేది నాకు. ఒకటిరెండు మార్లు ఒళ్లు చెప్పిన మాట ఇనకపోతే ఆస్పత్రికని బొయ్యి, గతిలేక టౌన్లో వాడి యింట్లో ఉండినాగానీ, బందిఖానానే అనిపించేది. రోజులిట్టా ఉంటే – నాతో కలిసి సద్దికూడు పంచుకోని, ఎరగడ్డ పంచుకోని నడిసిన నా పెండ్లాం మద్దెలోనే కాడి దించేసింది! సుకపడిపోయింది! తలకొరివి పెట్టాల్సిన వాడికి తప్పలేదు గానీ, గంగాగోదార్లు పొంగి ఆరోజంతా అలుక్కుపోయి మనసబారిన నాకళ్లకి దొరసాని గానీ, బంగారు బొమ్మలుగానీ కనిపించనేలే! ఆనక ఓమారు వోడొచ్చి ‘నువ్వొక్కడివీ ఎందుకిక్కడ? వచ్చి నాకాడ పడుంటే పువ్వుల్లో బెట్టి జూస్కోనా?’ అన్నాడు. గుండెలోంచి వచ్చినాయో, గొంతులోంచి జారినాయో ఆ మాటలు మాత్తరం నాకు అంత రుచించలా. నేను పువ్వుల్లో ‘పడుం’డడానిగ్గాదు వోణ్ని చదివించింది. వాడ బడిలో సదువు సగం సాగగానే, సంకనాకిపోతుందని, ఇద్దరు ముగ్గురు తమ బిడ్డల్ని టౌను ఆస్టళ్లలో ఎయ్యడానికి తీస్కబొయ్యి వీణ్ని కొంచెం మాటసాయం జేయమంటే మొకం చాటేసినాడంట! ఖాళీగా ఎనక్కొచ్కి, నా మొహాన ఉమ్మినంత పన్జేసినారు. నా మనసు ఇరిగిపొయ్యింది. ఒక దీపం ముట్టించినప్పుడు, అది నలుగురి బతుకుల్లో చీకటిని మింగేసినప్పుడే మనకు నిమ్మళంగా ఉంటుంది. ‘నా వెల్తురు నాకు మాత్తరమే’ అనుకుంటా అది బొయ్యి చీకటి గుయ్యారంలో దాక్కుంటే దాని బతుకు ఎవుడిక్కావాల?

అయ్యా అదీ సంగతి!

***

నా పేరు లక్ష్మీనారాయణ.

పేరు జూస్తే వాడలో బుట్టినట్టుగా లేదే… అని మీకు అనిపించొచ్చు. నిజమే. వాడలో పుట్టింది నేను, నా పేరు కాదు. మా నాన్న నన్ను తీస్కెళ్లి టౌను స్కూల్లో చేర్చినప్పుడు అక్కడి అయ్యోరే ఆ పేరు పెట్టినాడు.

నా సమస్య గురించి చెప్పకపోతే అందరూ కలసి ఉమ్మడిగా నా మొహాన ఉమ్మేసే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటారా? సారీ, ఇంకా చెప్పలేదు కదూ. నేనే చలమయ్య కొడుకుని. నా గురించే ఇంతసేపు చెలమయ్య గొంతుచించుకున్నది. మళ్లీ సారీ, అలా కోసం వచ్చినప్పుడెల్లా మాట జారిపోతుంటాను. టు బి ఫ్రాంక్, ఇలాంటివే నన్ను చాలా ఇరుకున పెట్టస్తుంటాయి. నా గురించి చాలామందిలో, అదే ఇలాంటి వాళ్లలో, బ్యాడ్ ఒపీనియన్స్ క్రియేట్ చేస్తుంటాయి. అందుకే ఇకమీదట కాస్త ఒళ్లూ, నాలుకా అదుపులో పెట్టుకుని వీలైనంత డిప్లొమేటిగ్గా అసలు విషయం చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తాను. అలా అనగానే అబద్ధాలు మొదలెడతానని మాత్రం అనుమానించకండి. కన్ఫెషన్ కు సిద్ధపడ్డాను కాబట్టే, డిప్లొమసీ విషయమూ దాచుకోకుండా చెబుతున్నాను.

మా నాన్న నన్ను హాస్టల్లో చేర్పించడమూ, అప్పుడప్పుడూ పదో పరకో తెచ్చిస్తుండడమూ కరెక్టే. కానీ చదువూ కొలువూ రావడానికి అవి మాత్రం చాలవు. నా తెలివి, నా కష్టం, నా పరిశ్రమ, నిద్రలేని రాత్రులు, తిండి గురించి అనుకోకుండా చదివిన రోజులు… ఇలాంటివి ఎన్నోఉన్నాయి. సరే చదువు పూర్తయి బ్రహ్మాండమైన ఉద్యోగంలో కురురుకున్నాను.

అమ్మానాన్నలు పూనుకుని పెళ్లిచేయడం అంటేనే ఏదో విచిత్రంగా అనిపిస్తుంది నాకు. బాల్య వివాహాల రోజుల్లో బహుశా అలాంటి అవసరం ఉండేదేమో. మనిషి తన తిండీ నిద్ర గురించి నిర్ణయించుకోగలిగినప్పుడు ఎవరిని కట్టుకోవాలో, అదే, మ్యారేజి చేసుకోవాలో డిసైడ్ చేసుకోలేడా? చేసుకోవాలి. చేసుకున్నాను. అది తప్పెట్టా అవుతుంది.

నా వైఫ్ నాకంటె గొప్ప ఉద్యోగంలో ఉన్నది. కోడలు కొంపకు రాలేదని ఏడ్చి… బాధపడితే ఎలా? తను పొద్దుపొడిస్తే సద్ది కలుపుకోని ఎరగడ్డ కొరుక్కోని కాస్త ఎంగిలిపడి మధ్యాహ్నం రైతు పెట్టే సంగటి ముద్దతో సరిపెట్టుకుందామని పొలానికి వెళ్లే ఆమాంబాపతు కాదు. అదిగో, మళ్లీ ఆవేశం… జారిపోతున్నాను. మన్నించాలి. తల్లి గురించి మాట్లాడేటప్పుడు కూడా అదుపులో ఉండలేకపోతే ఇక నేను నేర్చుకున్న డిప్లొమసీకి అర్థం లేదు. నా వైఫ్ కి ఖాళీ చిక్కడం చాలా అరుదు. రెవిన్యూ డివిజినల్ ఆఫీసరంటే మాటలేం కాదు. పల్లెలో కాలు మోపితేనే అంతా చుట్టు ముట్టేస్తారు. ఇంకా వాడల్లోకి రావాలని కోరుకుంటే ఎలా?

డిగ్రీ పూర్తయి, ఉద్యోగంలో చేరిన చాన్నాళ్ల వరకు కూడా నేను తరచూ పల్లెకు వచ్చేవాడిని. ఎవ్విరీటైమ్ ఐ ఫేస్డ్ వెరీ బిట్టర్ ఎక్స్‌పీరియన్సెస్! వాటన్నింటినీ ఎలా మరిచిపోగలను.  నెట్ సర్ఫ్ చేసి ఆన్ లైన్లో బుక్ చేసుకుని, కొన్ని వేలు నావి కాదనుకున్నానంటే… తిరుపతి వెంకటేశ్వరస్వామి కొలువులో తివాచీమీద కూర్చుండబెట్టి మరీ నా కుటుంబాన్నంతటినీ ఆశీర్వదిస్తారు పంతుళ్లు. అలాంటిది ఊరెళ్లినప్పుడు గుడి మాట వస్తే… వీధిలోంచే ఓ దణ్నం విసిరెయ్యమని మా అయ్య హుకుం. హౌ ఎంబరాసింగ్? దేవుడి గొడవ ఎందుకులే? ముందు మనుషుల గురించి మాటాడుకుందాం.

మా పల్లె సర్పంచి ఉన్నాడు. నా ఈడు వాడే. దూరం దూరంగానే అయినా చిన్నప్పుడు కొన్ని ఆటలు కలిసే ఆడుకున్నట్టు గుర్తు. ఇంటర్ దాకా చదివినట్లున్నాడు…! చదువు సాగలేదో- ఇంటిదగ్గర సాగుబాటు ఎక్కువై సాగించదలచుకోలేదో నాకు తెలియదు గానీ అంతటితో ఆపేశాడు. ఎకరాలకొద్దీ పొలం, పుట్టిలకొద్దీ ధాన్యం, పెట్టెలకొద్దీ డబ్బు, పెట్టింది తిని పడుండే మా అయ్య లాంటి జీతగాళ్లు. ఎన్నెకరాల వ్యవసాయమైనా వాడు సంపాదనకంటె నా నెలజీతమే కచ్చితంగా ఎక్కువ. నా డిపార్టుమెంటుతో వాడికి పెద్ద అవసరం పడదు గానీ, ఉంటే వచ్చినప్పుడెల్లా ఓ అరగంట వరండాలో నిలబెట్టించేవాణ్ని. వాడు నన్ను ఎలా ట్రీట్ చేసేవాడంటే… నాకు ఒళ్లంతా కంపరంగా ఉండేది. ‘అరేయ్ ఒరేయ్’ అనేవాడు. తొలినాళ్లలో విననట్టుగా తప్పించుకునేందుకు ప్రయత్నించా, ‘ఒరేయ్ అచ్చిగా…’ అంటూ స్పష్టంగా పిలిచేవాడు. చిన్నప్పుడు అలాంటి పేరేదో ఉండేదిట నాకు. అవమానం అనిపించేది. కారిడార్లో కారు దిగానంటే మొత్తం ఆఫీసులో భయం భక్తులు రాజ్యమేలుతాయి. అలాంటి నన్ను, వీడు ఇలా మాట్లాడతాడేమిటి? ముభావంగా ఉండి నా నిరసన తెలియజేస్తే ‘టౌను కెళ్లి చదివితే చలాకీగా కావాలిగానీ, అట్టా ముంగి అయినావేందిరా…’ అని ఎద్దేవా చేసేవాడు. పైగా అరుగు మీద కుర్చీలో కూర్చుని మాట్లాడుతోంటే మనం వీధిలో నిల్చునో లేదా ఎడంగా అరుగుమీద కూర్చునో వినాలి. ఓసారి కుర్చీ అందుకోబోతే ఈ చెలమయ్యే పొడిగా దగ్గాడు- హెచ్చరికగా! నా అవమానాలన్నీ ఒక ఎత్తు. నా కళ్లముందే ‘అరేయ్ చెలమా… ఒరేయ్ చెలమా…’ అంటూ మా అయ్యకు పనులు పురమాయించేవాడు. ఆ మాటలు నా మనసుకు రంపపు కోతగా ఉండేవి. అన్నీ భరిస్తూ ఎలా బతికేనో కూడా నాకు సరిగా గుర్తులేదు. క్రమంగా అసలు వాడకు వెళ్లడమే తగ్గించుకున్నాను. అమ్మ పొయ్యాక, నాన్నని వచ్చేయమన్నాను. విన్లేదు. అంతకంటె ఏం చేయగలను? బలవంతంగా తోలుకురావడానికి పశువు కాదు కదా!

ఇకపోతే పిల్లలు. అయాం సారీ. వారిని ఆ వాడలో కాలు పెట్టనివ్వడం నాకు ఇష్టం లేదు. ఓసారి వెళ్లినట్టు గుర్తుందిగానీ, తాగడానికి టౌన్నించే మినరల్ వాటర్ తీస్కెళ్లాం. అక్కడి బావుల్లో నీళ్లు తాగి వాళ్లకు జలుబు చేసినా నేను సహించలేను. పైగా చెప్పా కదా, నన్ను, మా నాన్నని ఇలా అసహ్యంగా ట్రీట్ చేయడం ఇవన్నీ వాళ్ల దృష్టికి రావడం నాకు ఇష్టం లేదు. ఇక ఊర్నించి వచ్చేవాళ్ల సంగతి. వచ్చినోళ్లకందరకూ ఏర్పాట్లు చేయడానికి నేనేం ఖాళీగా గోళ్లు గిల్లుకుంటూ లేను. గైడ్ చేస్తే తలకెక్కించుకోరు. పచ్చగా ఉన్నాను కదాని ఈ వాడజనాలకి నా ఇంటిని సత్రంగా మార్చలేను కదా?

దీపం వెలిగించడం వినడానికి బాగానే ఉంది. కానీ నలుగురికీ దారి చూపించాలనే భ్రమలో నా బతుకులో చిచ్చు పెట్టుకోలేను కదా?

ఐయాం సారీ.

***

నేనే నరసింహారెడ్డిని.

ఈ లక్ష్మీనారాయణ దొరగారి మాటల్ని బట్టి, ఆయన మనసును గాయపరచింది, బాధపెట్టింది నేనే. అలా దూదేకినట్టగా ఏకిపారేసింది నన్నే. ఈ పల్లెకి సర్పంచిని.

అసలు ఈ గొడవకి, నాకు ఏమైనా సంబంధం ఉందా? తేరగా దొరికినాను గదాని జుట్టుపట్టుకోని లాక్కొచ్చినట్టు ఉంది తప్పితే…! గుడిలోకి రానివ్వడం లేదనే సంగతి ఇప్పుడు చెబుతున్నాడు. దానిమీద ఇప్పటికే జరగాల్సినన్ని గొడవలు జరిగినాయి. అయినా ఆ గుడేమైనా నా అబ్బసొత్తా? ఊరుమ్మడిది. ఊళ్లో కట్టుబాటు ఎలా ఉంటే అలా నడుస్తుంది. రోడ్లోంచి మొక్కినంత మాత్రాన దేవుడు వీళ్లని చూడకుండా బొయ్యేదేం లేదు గదా. అయినా, వాడి అయ్యకు లేని బాధ వాడికెందుకో నాకు అర్థం కాదు. ఊరి కట్టుబాట్లని గౌరవించినంత వరకే గదా మనం మాత్రం మన గలిగేది!

‘అరేయ్’ అంటున్నానంట. మరేం అనాలి? పలక్కపోతే ‘అచ్చిగా’ అని కేకేసినా… అది కూడా తప్పేనా? వీడు టౌనుకు బొయ్యి బళ్లో జేరినప్పుడు లక్ష్మీనారాయణ అని కొత్త పేరు పెట్టుకున్నాడని నేనేమైనా కలగన్నానా? చెప్పందే ఎలా తెలుస్తుంది. తెలిస్తే నారాయణా అని పిలిచేవాణ్నేమో అంతేకాదా? అప్పడు అది కూడా తప్పుగానే కనిపించేదేమో. నాకు చదువు అబ్బని మాట నిజమే. అయినకాడికి చాలునని ఆపేసి వ్యవసాయం చేసుకుంటున్నా. నాన్న పొయ్యాక ఊరందరి మాట విని సర్పంచిగా ఉన్నా. వీడికి చదువు అబ్బింది. అచ్చొచ్చింది. చదివిందెల్లా బంగారమైంది. మంచి కొలువులో కుదురుకున్నాడు. అయినా, నా స్నేహితుల్లో సత్యనారాయణ, వెంకటేశ్వర్లు బాగానే చదువుకున్నారు. నాకు తెలిసి వీడికంటె పెద్ద ఉద్యోగాల్లోనే ఉన్నారు. సత్యనారాయణ అయితే ఉండేది అమెరికాలో. వాళ్లు ఊరొచ్చినప్పుడు కూడా ‘సత్తిగా, వెంకా’ అనే పిలుస్తుంటా. వాళ్లెప్పుడూ ఉడుక్కోలేదే? నీ మనసులో ఉలికిపాటు పెట్టుకోని నేను అవమానిస్తున్నానని భుజాలు తడుముకుంటే ఎలా? ఎంతసేపూ ఎలా తప్పించుకుందామా అని ఆలోచిస్తూ, తప్పు మొత్తం నా మీదకు నెడుతున్నట్టుగా కనిపిస్తోంది మరి!

ఎప్పుడో ఒకమారు అరుగుమీద కుర్చీలో కూర్చుని వాణ్ని వీధిలో నిలబెట్టి మాట్లాడినానంట. నేనలా కూర్చుని ఉండగా, వీధిలో వెళ్లే వాణ్ని పలకరించినా, ఓ మాట మాటాడి వెళ్లిపోయాడు. రోజుకి దారమ్మట వెళ్లే వంద మందిని పలకరిస్తుంటా… అందర్నీ అరుగుమీదికి పిలిచి కుర్చీలెయ్యాలంటే నాకెక్కడ కుదురుతుంది? ఎవరైనా సరే అక్కణ్నించే ఒక మాట జవాబు చెప్పి వెళ్లిపోతుంటారు. అందులో నేను వీడొక్కడినీ ప్రత్యేకంగా అవమానించేది ఏముంటుంది? నాకేమైనా వాడు కక్షిదారు గనుకనా? మానసికంగా కూడా అంత హోదా ఉన్నవాడైతే వచ్చికుర్చీలో కూర్చుంటే నే వద్దన్నానా? వాడి అయ్య పొడిగా దగ్గితే… అందుకు తప్పు నాదా? ఈనింద కొంచెమైనా నిలబడేలా కనిపిస్తోందా? నాకు అనిపిస్తోందేంటంటే… ఈ లక్ష్మీనారాయణ గారిది దేన్నైనా సరే పక్కవాడికి మీదకి నెట్టే బుద్ధి. ఒకవేళ నేను వీధిలో వెళ్లేవాణ్ని పలకరించకపోయినా- అది కూడా నా తప్పు కిందే, నేను వాణ్ని అవమానించడం కిందే రంగు పూసి వివరించగలడు. ఇలాంటి వాడితో చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

ఇన్ని మాటలు నేర్చినాడు గదా. అమ్మ బొయ్యినాక అయ్య సంగతేంజేసినాడు. నెలబెడితే నాలుగు డబ్బులు పంపిస్తాడు. వాటిల్ని పొయ్యిలో ఏస్తే కడుపు నిండతందా? ఎసుట్లో ఏస్తే కడుపు నిండతందా? ఏదీ జరగదు. ఏదో ముసిలోడు… ఇన్నాళ్లూ మనని నమ్ముకోనే బతికినాడు- కష్టం జేసే రోజులు బొయ్యి, కాటికి బొయ్యే రోజుకోసం కాసుకోని ఉండాడు… అని, తేలిక పన్లు చేయిస్తా… నేనే అంత ముద్ద పడేస్తేనే కడుపు నిండతా ఉంది. ‘అరేయ్ చెలమా…’ అని వోడి అయ్యని పిలిచేసరికి కడుపు రగిలిపోయినాదంట- విచిత్రం కాకపోతే! చెలమడిది మా నాయన వయసు అయినా, నేను చడ్డీలేసుకోక ముందునుంచీ అలాగే పిలుస్తున్నా. అలవాటైపోయింది. ఇప్పుడు ఈ లక్ష్మీనారాయణ దొరగారు పెద్ద కొలువు వెలగబెడుతున్నారని తెలిసి, జడిసి, ఆ అలవాటు ఎలా మార్చుకునేది? ఒకవేళ చలమయ్యగారూ అన్నాననుకోండి… ఎగతాళి అనుకుంటాడే తప్ప అసలు వాడూ నమ్మడు. నవ్విపోతాడు.

దీపం వెల్తురులో దారి కనిపించి వాడలో ఇంకో నలుగురు ఆ బాట పట్టి నడిస్తే తమ బతుకులు ఇరుకైపోతాయని లాభపడేవోడు భయపడాలిగానీ, నాకేంటి ఇబ్బంది. అసలు భయాన్ని మరుగున పెట్టేసి, ఇలా మాయజేసి మసిపూసేది ఎందుకు? ఎవుర్ని మోసం జెయ్యడానికి?

నేను నిమిత్తమాత్రుణ్ని. ఏం చేయగలను?

***

చెలమయ్య:

‘‘ఇదంతా… నేన్నిన్ను గొడ్లు కాయడం మాన్పించి బళ్లో ఎయ్యబట్టే కదా! మరి నువ్వు నీ బోటోళ్లు మరో నలుగురికి దారిజూపిస్తే కదా బతుక్కి అర్థం. పరమార్థం. నీబోటోళ్లు వాటాలేస్కోని ఇంకో నలుగుర్ని ఎక్కదీస్తా ఉంటేనే కదా… ఎప్పుటికైనా వాడలన్నీ కళకళలాడగలిగేది…’’

లక్ష్మీనారాయణ:

‘‘ఎవరి దారి వాళ్లు వెదుక్కోవాలి. ఒకరు దారి చూపిస్తే నడిచేవాళ్లు ఎంతదూరం రాగలరు. అయినా నడుస్తోంటే దారిపొడవునా ముళ్లూ, రాళ్లూ విసిరేవాళ్లు ఎక్కువయ్యారు. అందర్నీ నడిపించడానికి ఆ కష్టాలన్నీ భరించాల్సిన ఖర్మ నాకేటికి? వై షుడ్ ఐ…?’’

నరసింహారెడ్డి:

‘‘బాగానే ఉంది సంబరం. అయితే నేను ముళ్లు విసురుతున్నానంటావా? కొన్ని కట్టుబాట్లు, కొన్ని అలవాట్లు. అంతమాత్రాన జరిగే పాపాలన్నింటికీ నేనే పూచీనా? నువ్వు తప్పించుకునే ఆలోచనలో తప్పు రుద్దడానికి నా నెత్తి దొరికిందా? ఉరుమురిమి మంగలం మీద పడ్డమంటే ఇదే కాబోలు’’.

***

చెలమయ్య : ‘‘అదికాదూ……’’

లక్ష్మీనారాయణ : ‘‘ఈ ఖర్మేంటి…..’

నరసింహారెడ్డి : ‘‘నా మీద పులుముతారెందుకు….’’

***

ఏది మొదలు? ఏది కడ?

ఎలా తెలిసేది? ఎప్పటికి తేలేది?

***

.. ఈనాడు ఆదివారం అనుబంధం, 21 డిసెంబరు 2003

ఎడిటర్

ముప్ఫయ్యేళ్ల జర్నలిజం, రచన రంగాల్లో అనుభవం. ప్రచురణల రంగంలో సుదీర్ఘ అనుభవం. కథలు, కవితలు, వ్యాసాల ఎంపిక, వెబ్ మేగజైన్ సంపాదకత్వ బాధ్యతలు.